Do podstawowych zadań Geologa Powiatowego należy:
- udzielanie koncesji na poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie metodą odkrywkową kopalin pospolitych ze złóż o powierzchni do 2 ha i wielkości wydobycia do 20 000 m3 rocznie bez użycia środków strzałowych,
- wykonywanie nadzoru i kontroli, w zakresie udzielonych koncesji,
- orzekanie o cofnięciu, utracie, wygaśnięciu i przeniesieniu uprawnień wynikających z koncesji,
- zatwierdzanie projektów robót geologicznych i dodatków do projektów robót oraz dokumentacji geologicznych i dodatków do dokumentacji geologicznych w zakresie:
- złóż kopalin nieobjętych własnością górniczą, poszukiwanych lub rozpoznawanych na obszarze do 2 ha w celu wydobycia metodą odkrywkową w ilości do 20 000 m3 w roku kalendarzowym i bez użycia środków strzałowych,
- ustalania zasobów ujęć wód podziemnych i odwodnień budowlanych o wydajności nieprzekraczającej 50 m3 / h,
- określania warunków hydrogeologicznych w związku z zamierzonym wykonywaniem przedsięwzięć mogących negatywnie oddziaływać na wody podziemne, w tym powodować ich zanieczyszczenie, dotyczących inwestycji zaliczonych do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których obowiązek sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko może być wymagany, z wyłączeniem przedsięwzięć mogących negatywnie oddziaływać na wody lecznicze oraz ponadwojewódzkich inwestycji liniowych,
- badań geologiczno-inżynierskich wykonywanych na potrzeby zagospodarowania przestrzennego gminy oraz warunków posadawiania obiektów budowlanych, z wyłączeniem ponadwojewódzkich inwestycji liniowych,
- przyjmowanie zgłoszeń projektów geologicznych i dokumentacji geologicznych,w przypadku robót geologicznych obejmujących:
- wiercenia w celu wykorzystania ciepła Ziemi,
- wykonywania wkopów oraz otworów wiertniczych o głębokości do 30 m w celu wykonywania ujęć wód podziemnych na potrzeby poboru wód podziemnych w ilości nieprzekraczającej 5 m3 na dobę na obszarach górniczych utworzonych w celu wykonywania działalności metodą otworów wiertniczych,
- gromadzenie, ewidencjonowanie, archiwizowanie, chronienie i udostępnianie informacji geologicznej,
- prowadzenie nadzoru nad prawidłowym naliczeniem przez przedsiębiorcę opłaty eksploatacyjnej, terminowości i prawidłowości wnoszenia tej opłaty,
- prowadzenie sprawozdawczości z zakresu udokumentowanych zasobów wód podziemnych i wyników prac hydrogeologicznych,
- prowadzenie obserwacji terenów zagrożonych ruchami masowymi ziemi oraz terenów, na których występują te ruchy, a także prowadzenie rejestru zawierającego informacje o tych terenach,
- opiniowanie projektów miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego w odniesieniu do terenów zagrożonych osuwaniem się mas ziemnych, a także udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych,
- uzgadnianie projektów decyzji o warunkach zabudowy oraz projektów decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego w odniesieniu do terenów zagrożonych osuwaniem się mas ziemnych, a także udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych,
- prowadzenie spraw z zakresu gospodarowania odpadami wydobywczymi,
- wydawanie decyzji na zalesienie, zadrzewienie lub zakrzewienie gruntów, lub założenie na nich trwałych użytków zielonych, w celu ochrony gleb przed erozją i ruchami masowymi ziemi,
- prowadzenie spraw związanych z rekultywacją i zagospodarowaniem gruntów,
- kontrola wykonywania obowiązków rekultywacji gruntów zdewastowanych i zdegradowanych oraz przeciwdziałania erozji gleb i ruchom masowym ziemi,
- prowadzenie sprawozdawczości z zakresu:
- wielkości obszarów i położenia gruntów zdewastowanych i zdegradowanych, podlegających rekultywacji i zagospodarowaniu,
- wyników rekultywacji i zagospodarowania gruntów,
- istniejących zasobów i eksploatacji złóż torfów,
- prowadzenie publicznie dostępnego wykazu danych o środowisku i jego ochronie,
- przekazywanie do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej danych i informacji o uzyskaniu, cofnięciu, utracie i wygaśnięciu uprawnień wynikających z koncesji.