Powiat cieszyński trudno opisać jednym krajobrazem. Na południu wyrastają szczyty Beskidu Śląskiego, dalej góry przechodzą w łagodniejsze pogórze, a na północy otwierają się rozległe tereny doliny górnej Wisły, stawy i pola. Na obszarze ponad 730 km² mieści się dwanaście gmin – każda z własnym charakterem, historią i lokalną tożsamością.
Sercem powiatu jest Cieszyn – miasto, którego historia przez stulecia splatała się z dziejami całego Śląska Cieszyńskiego. To właśnie historyczna kraina, z którą w znacznej części pokrywa się dzisiejszy powiat, jest jednym z kluczy do zrozumienia tego miejsca.
Bo tutejszej historii nie da się zamknąć w jednej dacie ani jednej opowieści.
Przez wieki zmieniały się granice, państwa i władcy, ale trwało Księstwo Cieszyńskie i kształtowała się lokalna wspólnota. W średniowieczu rządzili tu Piastowie cieszyńscy. W 1327 roku księstwo stało się lennem Korony Czeskiej, a po przejęciu tronu czeskiego przez Habsburgów znalazło się w obrębie ich monarchii. Po wygaśnięciu cieszyńskiej linii Piastów w XVII wieku dobra książęce przeszły bezpośrednio pod panowanie Habsburgów.
Przełom przyniósł XX wiek. Po zakończeniu I wojny światowej i rozpadzie monarchii austro-węgierskiej o przyszłość Śląska Cieszyńskiego spierały się odrodzona Polska i Czechosłowacja. Doszło również do konfliktu zbrojnego, a w 1920 roku decyzją Rady Ambasadorów historyczny obszar został podzielony. Cieszyn także przecięła granica państwowa. Wydarzenia 1938 roku, II wojna światowa i powojenny powrót do granicy ustalonej w 1920 roku pozostawiły kolejne ślady w historii regionu.
Ta skomplikowana przeszłość jest tutaj czymś więcej niż rozdziałem w podręczniku. Widać ją w architekturze, układzie miejscowości, rodzinnych historiach, gwarze, nazwach, zwyczajach i tradycjach pielęgnowanych do dziś.
Powiat cieszyński od wieków był miejscem spotkania różnych kultur, języków i wyznań. Szczególne znaczenie dla historii regionu miała reformacja, która w XVI wieku znalazła w Księstwie Cieszyńskim wielu zwolenników. Mimo późniejszej kontrreformacji tradycja ewangelicka przetrwała i do dzisiaj stanowi jeden z ważnych elementów lokalnego dziedzictwa. Obok niej przez stulecia rozwijały się inne wspólnoty wyznaniowe i kulturowe.
Na charakter regionu wpływało także jego położenie. Beskidzkie miejscowości przez wieki kształtowała kultura pasterska związana m.in. z osadnictwem wołoskim. Miasta rozwijały się dzięki handlowi, rzemiosłu i kontaktom z różnymi częściami Europy Środkowej. W XIX wieku wraz z rozwojem nowoczesnych ruchów narodowych coraz większego znaczenia nabierały pytania o język, kulturę i przynależność narodową.
Z tych wielu historii powstała silna lokalna tożsamość, która pozostaje jedną z najbardziej charakterystycznych cech Śląska Cieszyńskiego.
Ale powiat cieszyński to nie tylko historia.
To także współczesne miasta i wsie, szkoły, przedsiębiorcy, organizacje społeczne, kultura, sport i miejsca, które każdego dnia tworzą mieszkańcy. To Cieszyn ze swoim historycznym centrum, uzdrowiskowy Ustroń, Wisła u źródeł największej polskiej rzeki, beskidzkie miejscowości Brennej i Trójwsi, a także Skoczów, Strumień, Chybie, Dębowiec, Goleszów, Hażlach czy Zebrzydowice.
Można tutaj jednego dnia wejść na beskidzki szlak, odwiedzić zabytkowe centrum miasta, zobaczyć miejsca związane z ważnymi postaciami polskiej kultury, a później znaleźć się wśród stawów i rozległych terenów północnej części powiatu.
Ta różnorodność jest największą siłą powiatu cieszyńskiego.
Góry i niziny. Wielowiekowa historia i współczesność. Silne przywiązanie do miejscowej tradycji i położenie przy granicy, które od pokoleń sprzyja kontaktom z sąsiadami.
To miejsce, którego nie wystarczy opisać.
Warto je poznać.
Dojazd
W góry, do miasta, nad stawy – i naprawdę niedaleko.
Powiat cieszyński leży na południu województwa śląskiego, przy granicy z Czechami i w niewielkiej odległości od Słowacji. To położenie od wieków sprzyjało podróżom, handlowi i spotkaniom ludzi z różnych stron Europy. Dziś sprawia, że można tu wygodnie dotrzeć zarówno samochodem, koleją i autobusem, jak i z kilku międzynarodowych portów lotniczych.
Warto więc nie tylko przejechać przez Śląsk Cieszyński. Warto się tutaj zatrzymać.
Samochodem
Jedną z najważniejszych dróg prowadzących do powiatu jest droga ekspresowa S52, łącząca Cieszyn z Bielskiem-Białą i prowadząca do granicy polsko-czeskiej. Dalej można kontynuować podróż w kierunku Frydka-Mistka, Ostrawy, Brna i innych części Czech.
Dzięki połączeniom z siecią dróg ekspresowych i autostrad dogodny dojazd możliwy jest również od strony Katowic, Krakowa oraz pozostałych regionów południowej Polski.
Położenie przy granicy sprawia, że powiat cieszyński może być zarówno celem podróży, jak i przystankiem na trasie w kierunku Czech, Austrii, Słowacji czy dalszych części Europy.
A gdy już zjedzie się z głównej trasy, krajobraz szybko się zmienia – za oknem pojawiają się beskidzkie zbocza, doliny, niewielkie miejscowości, a na północy powiatu rozległe pola i stawy.
Koleją i autobusem
Do wielu miejscowości powiatu można dotrzeć także transportem publicznym.
Ważnym punktem na kolejowej mapie regionu pozostają Zebrzydowice, położone na międzynarodowej trasie kolejowej prowadzącej w kierunku Czech. Sieć kolejowa łączy również m.in. Cieszyn, Skoczów, Ustroń i Wisłę z innymi miejscowościami województwa śląskiego oraz krajową siecią połączeń.
Szczególnie atrakcyjna jest podróż koleją w Beskidy. Pociągi docierają do miejscowości położonych u podnóża gór i w dolinie Wisły, dzięki czemu można rozpocząć wycieczkę bez konieczności korzystania z samochodu.
Uzupełnieniem kolei są połączenia autobusowe i lokalny transport zbiorowy, umożliwiające przemieszczanie się między miejscowościami powiatu oraz dojazd do większych ośrodków w regionie.
Planując podróż, warto wcześniej sprawdzić aktualny rozkład konkretnego przewoźnika – liczba połączeń i ich trasy zmieniają się w zależności od rozkładu jazdy.
Samolotem
Choć na terenie powiatu cieszyńskiego nie ma portu lotniczego, jego położenie daje dostęp do kilku lotnisk obsługujących połączenia krajowe i międzynarodowe.
Najbliżej znajduje się Port Lotniczy Ostrawa im. Leoša Janáčka w Czechach. Dogodny dojazd możliwy jest również do Międzynarodowego Portu Lotniczego Katowice w Pyrzowicach oraz Kraków Airport im. Jana Pawła II w Balicach.
Dzięki temu Śląsk Cieszyński jest łatwo dostępny również dla osób przyjeżdżających z dalszych części Polski i Europy.
Niezależnie od tego, którą drogę wybierzesz, jej koniec może wyglądać podobnie: Cieszyn, beskidzkie szczyty, dolina Wisły albo spokojny krajobraz północnej części powiatu.
Tutaj sama droga może być początkiem zwiedzania.
Spot promujący Śląsk Cieszyński
Zapraszamy do obejrzenia niezwykłego filmu o Śląsku Cieszyńskim! Odkryj z nami fascynującą historię, bogatą kulturę i niezapomniane krajobrazy naszego Regionu.
Film zabierze Cię w podróż przez urokliwe miejsca, majestatyczne góry i zielone doliny. Poznaj tradycje i zwyczaje, które kształtują to wyjątkowe miejsce.
Zobacz, jak przeszłość splata się z teraźniejszością, tworząc niepowtarzalną mozaikę wrażeń.
Nie przegap tej okazji – Śląsk Cieszyński czeka na odkrycie!