Jednym z największych atutów powiatu cieszyńskiego jest jego niezwykła kultura ludowa. Najpełniej można ją podziwiać w południowej części powiatu, wśród górali beskidzkich. Na całą Polskę słyną koronki koniakowskie, pochodzące z Trójwsi Beskidzkiej. Koniakowska tradycja idzie z duchem czasu, więc od kilku lat obok misternie obszywanych obrusów, serwet, ozdób choinkowych i strojów liturgicznych w ofercie miejscowych rzemieślników znaleźć można także... stringi. Z bogatą kulturą i tradycją można zapoznać się w licznych izbach regionalnych.

Niezwykłym bogactwem powiatu jest muzyka ludowa, rozsławiona w Polsce przez multiinstrumentalistów i propagatorów beskidzkiego folkloru: Józefa Brodę i jego syna Joszka Brodę. Najważniejszym wydarzeniem na mapie folklorystycznej powiatu cieszyńskiego jest odbywający się w Wiśle Tydzień Kultury Beskidzkiej, prezentujący oryginalne bogactwo ludowej muzyki, tańca, śpiewu, obrzędów i zwyczajów. Co roku uczestniczą w nim nie tylko turyści, ale także wielu mieszkańców powiatu.

Mówiąc o kulturze ludowej powiatu cieszyńskiego nie sposób nie wspomnieć o tradycyjnej kuchni, będącej oryginalnym połączeniem kuchni śląskiej, czeskiej oraz potraw góralskich, związanych z pasterstwem wołoskim. Strykami z wyrzoskami, żebroczką, lub wieprzową kitą z kapustą zasmażaną posilić się można w licznych karczmach regionalnych. Do popicia obowiązkowo kieliszek mioduli.

Powiat cieszyński jest miejscem silnie związanym z polską historią. W latach 1290-1918 istniało tutaj Księstwo Cieszyńskie, którego władcy wywodzili się początkowo z dynastii Piastów, a następnie Habsburgów. Najcenniejsze zabytki z tych czasów  znajdują się w Cieszynie. Najważniejszą placówką muzealną w powiecie cieszyńskim jest Muzeum Ślaśka Cieszyńskiego w Cieszynie z oddziałami w Wiśle (Muzeum Beskidzkie im. Andrzeja Podżorskiego), Skoczowie (Muzeum im. Gustawa Morcinka) i Górkach Wielkich (Muzeum Zofii Kossak-Szatkowskiej).

Do bogatej tradycji historycznej nawiązuje odbywający się w Cieszynie międzynarodowy festiwal muzyki wokalnej Viva il Canto, w ramach którego prezentowane są wielkie dzieła oratoryjno-symfoniczne, spektakle operowe i operetkowe, recitale wokalne, koncerty galowe z orkiestrą i koncerty kameralne. Przy ścisłej współpracy ze stroną czeską i słowacką organizowane są Międzynarodowy Festiwal Filmowy „Kino na Granicy” oraz Międzynarodowy Festiwal Teatralny „Bez Granic”.

Czy wiesz, że...

• Powiat Cieszyński ustanowił nagrodę w dziedzinie kultury im. ks. L. J. Szersznika. Każdego roku nagroda finansowa przyznawana jest w zakresie twórczości artystycznej, upowszechniania kultury oraz ochrony dziedzictwa kulturowego.
• Biblioteka Miejska w Cieszynie pełni funkcję biblioteki powiatowej i w tym zakresie jest finansowana z budżetu Powiatu Cieszyńskiego.
• W powiecie cieszyńskim znajduje się 291 zabytków wpisanych w rejestrze zabytków, w tym 105 w samym Cieszynie. W ewidencji zabytków wpisanych jest 3268 obiektów zabytkowych na terenie powiatu cieszyńskiego.
• Nad zachowaniem dziedzictwa kulturowego pieczę trzyma Muzeum Śląska Cieszyńskiego finansowane z budżetu Powiatu Cieszyńskiego wraz z oddziałami w Wiśle (Muzeum Beskidzkie im. A.Podżorskiego), w Górkach Wielkich (Muzeum im. Z. Kossak) oraz w Skoczowie (Muzeum im. G. Morcinka).